De taskforce bestaat uit vrij-willigers van ruim 3.000 betrokken bedrijven. Je kan je
als bedrijf aanmelden via
OPCleanSweep
Meld
je aan!
Op de foto: plastic-speurders Laurence Krakow (TU Delft), Emma Solé (Universiteit Leiden) en Sarayesha Fazile (Erasmus Universiteit). Daarnaast deden Elivire Meijer (Universiteit Leiden) en Thijmen Ploos van Amstel (TU Delft) mee.
‘Er is nog geen database van alle industrieën in de haven van Rotterdam’
Taskforce Clean Sweep Rotterdam
Wie is eigenlijk verantwoordelijk voor plastic in het water? Dat werd duidelijk toen de Plastic Soup Foundation en milieudienst DCMR in 2020 een plasticproducent aansprakelijk stelden voor vervuiling in het havenwater. Het bedrijf vocht dit aan en kreeg gelijk: volgens de rechter is de vervuiling een gedeelde verantwoordelijkheid van álle producenten. Sindsdien wordt er wel strenger gecontroleerd en opgetreden tegen deze vorm van vervuiling.
Om de verspreiding van nurdles in de haven tegen te gaan, hebben verschillende partijen de handen ineengeslagen. DCMR, de gemeente, Haven-bedrijf Rotterdam, Rijkswaterstaat, Evides en bedrijven uit de plastic-industrie vormen samen de Taskforce Clean Sweep Rotterdam.
De taskforce coördineert onder meer het studenten-onderzoek naar de herkomst van de korrels, stimuleert kennisdeling tussen bedrijven en organiseert opruimacties met vrijwilligers.
Meld je aan voor de online Havenkrant en ontvang deze 4 keer per jaar in je inbox.
De haven 24/7
‘Plastic-detectives’ in de haven
Wel eens van een ‘nurdle’ gehoord? Nee? Het is een piepklein stukje plastic dat drijft in het havenwater. Studenten speurden naar de bronnen van deze vervuiling. Dat bleek niet eenvoudig.
Foto's: Boudewijn Bollmann
De vijf studenten deden het onderzoek op uitnodiging van Havenbedrijf Rotterdam. Hun opdracht: uitzoeken hoe plastic korrels van 3 tot 5 millimeter (‘nurdles’ of ‘pellets’) zijn terechtgekomen in het havenwater. Waar komen ze vandaan, waar zijn ze gemorst? ‘Het probleem van deze vervuiling is groter dan je kunt zien wanneer je in de haven rondloopt’, vertelt student Laurence. ‘De korrels zijn op sommige plaatsen deel van het milieu en liggen waarschijnlijk zelfs in de bodem.’
Hoe pakten de studenten het speurwerk aan? ‘Ons doel was om een interactieve kaart te maken die laat zien hoe de korrels zich verplaatsen in het havenwater’, legt Sarayesha uit. Mede-onderzoeker Emma vult aan: ‘Onze kaart laat zien welke bedrijven nurdles produceren, verkopen en gebruiken.’
De onwetendheid over deze plasticvervuiling wakkert Emma’s wetenschappelijke vlam aan. ‘Het lijkt me interessant om in de haven van Barcelona, waar ik vandaan kom, meer onderzoek te doen. Ik ben benieuwd welke kennis ontbreekt op het gebied van milieustudies in de haven.’
Naast serieus onderzoek doen, hadden de studenten gelukkig ook nog tijd voor plezier. Zoals op Plastival in de Onderzeebootloods, bedoeld om inzicht te krijgen in de omvang van het plasticprobleem in de regio. ‘Het was leuk om verschillende soorten afval op één plek te zien en om ze vervolgens te sorteren’, vertelt Sarayesha. Het Plastival liet haar het grotere plaatje zien: ‘Zelfs tussen het grotere plastic vonden we de korrels. Dit toont aan hoe belangrijk ons onderzoek in de haven is.’
Plastival
De studenten vermoeden dat lang niet alle nurdles uit de haven zelf afkomstig zijn. In het havenwater worden soms chemicaliën aangetroffen die al lang niet meer in Nederland worden geproduceerd, maar bijvoorbeeld nog wel in Duitsland. Kunnen de plasticdeeltjes ook via het rivierwater in Rotterdam zijn beland? Om dit te onderzoeken spraken zij met een stromingsexpert die uitlegde hoe waterstromingen en wind de pellets kunnen aanvoeren, zowel uit zee, als via de rivier. ‘We hebben de specifieke bronnen van de vervuiling niet kunnen achterhalen’, vertelt Laurence. ‘Maar gezien alles wat we weten, lijkt het aannemelijker dat de korrels stroomafwaarts via de rivier zijn aangevoerd, dan vanuit zee richting haven zijn gedreven.’
De studenten ontdekten ook dat sommige korrels al lang rondzwerven, mogelijk meer dan een kwart eeuw. Zo werd een plasticsoort aangetroffen – ‘PE’ genaamd – die al 25 jaar niet meer wordt gemaakt in de haven.
Stroomafwaarts
De grootste hindernis bij de speurtocht was het gebrek aan informatie. Sarayesha: ‘Ik was daar wel verbaasd over.’ Laurence vult aan: ‘Er is bijvoorbeeld geen database van alle industrieën in de haven van Rotterdam. Ook zijn de activiteiten van de bedrijven soms onduidelijk. Zo kan de categorie ‘chemie’ van alles zijn.’ Zodoende is de eerste versie van de kaart die de studenten hebben gemaakt nog onvolledig. Vervolgonderzoek is nodig voor een overzicht van alle mogelijke bronnen van de plasticvervuiling. ‘Maar dit is een stap in de goede richting’, vindt Laurence.
Een rol speelt ook dat er weinig onderzoek bestaat naar deze vorm van vervuiling. ‘De aandacht gaat vooral uit naar plasticsoorten die voor de consument zichtbaar zijn’, merkt Sarayesha op. Bedrijven zijn daarnaast zelf verantwoordelijk voor het opruimen van het ronddrijvende plastic (wat lang niet altijd grondig gebeurt). Daar komt echter verandering in. In 2026 wordt nieuwe Europese wetgeving van kracht die bedrijven verplicht om een plan te maken om ongewenste verspreiding van plastic pellets te voorkomen. ‘En om dat plan ook uit te voeren.’
Wetgeving
Scroll verder
Volgend artikel
De taskforce bestaat uit vrij-willigers van ruim 3.000 betrokken bedrijven. Je kan je
als bedrijf aanmelden via
OPCleanSweep
Meld
je aan!
Taskforce Clean Sweep Rotterdam
Wie is eigenlijk verantwoordelijk voor plastic in het water? Dat werd duidelijk toen de Plastic Soup Foundation en milieudienst DCMR in 2020 een plasticproducent aansprakelijk stelden voor vervuiling in het havenwater. Het bedrijf vocht dit aan en kreeg gelijk: volgens de rechter is de vervuiling een gedeelde verantwoordelijkheid van álle producenten. Sindsdien wordt er wel strenger gecontroleerd en opgetreden tegen deze vorm van vervuiling.
Om de verspreiding van nurdles in de haven tegen te gaan, hebben verschillende partijen de handen ineengeslagen. DCMR, de gemeente, Haven-bedrijf Rotterdam, Rijkswaterstaat, Evides en bedrijven uit de plastic-industrie vormen samen de Taskforce Clean Sweep Rotterdam.
De taskforce coördineert onder meer het studenten-onderzoek naar de herkomst van de korrels, stimuleert kennisdeling tussen bedrijven en organiseert opruimacties met vrijwilligers.
De onwetendheid over deze plasticvervuiling wakkert Emma’s wetenschappelijke vlam aan. ‘Het lijkt me interessant om in de haven van Barcelona, waar ik vandaan kom, meer onderzoek te doen. Ik ben benieuwd welke kennis ontbreekt op het gebied van milieustudies in de haven.’
Naast serieus onderzoek doen, hadden de studenten gelukkig ook nog tijd voor plezier. Zoals op Plastival in de Onderzeebootloods, bedoeld om inzicht te krijgen in de omvang van het plasticprobleem in de regio. ‘Het was leuk om verschillende soorten afval op één plek te zien en om ze vervolgens te sorteren’, vertelt Sarayesha. Het Plastival liet haar het grotere plaatje zien: ‘Zelfs tussen het grotere plastic vonden we de korrels. Dit toont aan hoe belangrijk ons onderzoek in de haven is.’
Plastival
Op de foto: plastic-speurders Laurence Krakow (TU Delft), Emma Solé (Universiteit Leiden) en Sarayesha Fazile (Erasmus Universiteit). Daarnaast deden Elivire Meijer (Universiteit Leiden) en Thijmen Ploos van Amstel (TU Delft) mee.
‘Er is nog geen database van alle industrieën in de haven van Rotterdam’
De grootste hindernis bij de speurtocht was het gebrek aan informatie. Sarayesha: ‘Ik was daar wel verbaasd over.’ Laurence vult aan: ‘Er is bijvoorbeeld geen database van alle industrieën in de haven van Rotterdam. Ook zijn de activiteiten van de bedrijven soms onduidelijk. Zo kan de categorie ‘chemie’ van alles zijn.’ Zodoende is de eerste versie van de kaart die de studenten hebben gemaakt nog onvolledig. Vervolgonderzoek is nodig voor een overzicht van alle mogelijke bronnen van de plasticvervuiling. ‘Maar dit is een stap in de goede richting’, vindt Laurence.
Een rol speelt ook dat er weinig onderzoek bestaat naar deze vorm van vervuiling. ‘De aandacht gaat vooral uit naar plasticsoorten die voor de consument zichtbaar zijn’, merkt Sarayesha op. Bedrijven zijn daarnaast zelf verantwoordelijk voor het opruimen van het ronddrijvende plastic (wat lang niet altijd grondig gebeurt). Daar komt echter verandering in. In 2026 wordt nieuwe Europese wetgeving van kracht die bedrijven verplicht om een plan te maken om ongewenste verspreiding van plastic pellets te voorkomen. ‘En om dat plan ook uit te voeren.’
Wetgeving
De studenten vermoeden dat lang niet alle nurdles uit de haven zelf afkomstig zijn. In het havenwater worden soms chemicaliën aangetroffen die al lang niet meer in Nederland worden geproduceerd, maar bijvoorbeeld nog wel in Duitsland. Kunnen de plasticdeeltjes ook via het rivierwater in Rotterdam zijn beland? Om dit te onderzoeken spraken zij met een stromingsexpert die uitlegde hoe waterstromingen en wind de pellets kunnen aanvoeren, zowel uit zee, als via de rivier. ‘We hebben de specifieke bronnen van de vervuiling niet kunnen achterhalen’, vertelt Laurence. ‘Maar gezien alles wat we weten, lijkt het aannemelijker dat de korrels stroomafwaarts via de rivier zijn aangevoerd, dan vanuit zee richting haven zijn gedreven.’
De studenten ontdekten ook dat sommige korrels al lang rondzwerven, mogelijk meer dan een kwart eeuw. Zo werd een plasticsoort aangetroffen – ‘PE’ genaamd – die al 25 jaar niet meer wordt gemaakt in de haven.
Stroomafwaarts
De vijf studenten deden het onderzoek op uitnodiging van Havenbedrijf Rotterdam. Hun opdracht: uitzoeken hoe plastic korrels van 3 tot 5 millimeter (‘nurdles’ of ‘pellets’) zijn terechtgekomen in het havenwater. Waar komen ze vandaan, waar zijn ze gemorst? ‘Het probleem van deze vervuiling is groter dan je kunt zien wanneer je in de haven rondloopt’, vertelt student Laurence. ‘De korrels zijn op sommige plaatsen deel van het milieu en liggen waarschijnlijk zelfs in de bodem.’
Hoe pakten de studenten het speurwerk aan? ‘Ons doel was om een interactieve kaart te maken die laat zien hoe de korrels zich verplaatsen in het havenwater’, legt Sarayesha uit. Mede-onderzoeker Emma vult aan: ‘Onze kaart laat zien welke bedrijven nurdles produceren, verkopen en gebruiken.’
Meld je aan voor de online Havenkrant en ontvang deze 4 keer per jaar in je inbox.
Wel eens van een ‘nurdle’ gehoord? Nee? Het is een piepklein stukje plastic dat drijft in het havenwater. Studenten speurden naar de bronnen van deze vervuiling. Dat bleek niet eenvoudig.
Foto's: Boudewijn Bollmann
‘Plastic-detectives’ in de haven
De haven 24/7
