Waar komt jouw betrokkenheid bij de haven eigenlijk vandaan? 

‘Mijn huidige werk is niet los te zien van mijn jeugd. Ik ben geboren in Spijkenisse. Mijn vader was er huisarts en ik reed op zondagen vaak met hem mee als hij werd opgeroepen bij ongelukken op de raffinaderijen. Zo leerde ik de haven al vroeg kennen. Sinds de jaren tachtig is havenonderzoek naar goederenvervoer, logistiek en zeehavenontwikkeling de rode draad in mijn werk.’

Kun je een voorbeeld geven?

‘Toen Rusland als belangrijke handelspartner wegviel, wist de haven zich verrassend snel aan te passen. ­Nieuwe leveranciers namen het over en de aanvoer van energie en grondstoffen bleef grotendeels op peil. Dat is best bijzonder. Toen schepen door spanningen in het Midden-Oosten niet meer veilig door de Straat van Hormuz konden varen, zochten bedrijven naar oplossingen. Zo koos Neele-Vat Logistics voor een omweg: een ­container, waarschijnlijk met een ­kostbare, tijdsgevoelige lading, ging per vrachtwagen 1500 kilometer door de Arabische woestijn, van de Perzische Golf naar de Rode Zee, om daar weer op een schip richting Rotterdam te worden gezet. Dat vind ik ­bewonderenswaardig.’

Hoe kunnen bedrijven omgaan met deze onzekerheid?

‘De haven zelf kan niks veranderen aan conflicten, maar bedrijven passen zich wel aan. Ze zorgen dat ze minder afhankelijk zijn van één land of leverancier en halen hun grondstoffen uit meerdere regio’s. Ook leggen ze vaker extra voorraden aan. Daarnaast zie je dat productie dichter naar huis wordt gehaald, bijvoorbeeld vanuit Oost-Europa of Noord-Afrika. Zo worden langere vaarroutes minder belangrijk. Het draait om weerbaarheid: flexibel zijn en snel kunnen schakelen.’

Is dit het ‘nieuwe normaal’? 

‘Ja, de ene crisis volgt de andere op: van de kredietcrisis en corona tot handelsoorlogen en geopolitieke ­spanningen. Voor de haven is dat niets nieuws. Die wereldwijde onzekerheid hoort er tegenwoordig bij. Het betekent ook niet dat alles stilvalt. De haven is gewend geraakt om zich snel aan te passen. Routes veranderen, handelsstromen verschuiven en bedrijven zoeken steeds naar oplossingen. De veerkracht van de Rotterdamse haven is groot.’

Wat maakt de Rotterdamse haven zo sterk?

‘Er is veel capaciteit én er zijn grote voorraden. Containerterminals zoals APMT, RWG en Euromax worden verder uitgebreid en ook ECT werkt aan nieuwe, digitale systemen. Daarnaast is Rotterdam het belangrijkste opslagcentrum van Europa voor olie, gas en andere grondstoffen. Op de Maasvlakte en in Europoort liggen kilometers aan olietanks en enorme energie­voorraden. Nederland kan daardoor een stootje hebben: er is voor drie maanden olie op voorraad. Dat geeft rust als de aanvoer even hapert en maakt de haven sterk en beter bestand tegen schommelingen.’

Wordt ieder bedrijf in de haven even hard geraakt?

‘Waar de één verlies lijdt, kan de ander juist profiteren. Als de olieprijs stijgt, verdienen raffinaderijen vaak meer geld. Ook opslagbedrijven doen goede zaken in onzekere tijden: als prijzen blijven stijgen, houden ze hun voorraden vast om later te verkopen. Chemische bedrijven hebben het juist moeilijker, omdat hun grondstoffen duurder worden. Zo reageert elke sector anders op dezelfde situatie.’

Een conflict zoals in Iran of Oekraïne lijkt ver weg.

Waarom merkt de Rotterdamse haven daar iets van?

‘Omdat Rotterdam een wereldhaven is. Een crisis elders in de wereld zie je hier altijd terug, al is dat niet meteen zichtbaar in de cijfers. In de beginjaren van de oorlog in Oekraïne bleef de totale overslag bijvoorbeeld gelijk, maar kwamen olie en gas uit andere landen dan daarvoor. Ook met de crisis in het Midden-Oosten lijken de directe gevolgen mee te vallen, omdat onze energie uit andere regio’s komt, zoals de VS. Maar indirect merk je het wel. Als de prijzen voor olie en gas stijgen, wordt alles duurder. Mensen houden minder geld over en gaan minder kopen. En dat zie je uiteindelijk terug in de haven: de handel neemt af, dus er komen minder containers binnen.’